فوریتهای پزشکی شهرستان آران و بیدگل

بیماری پارکینسون  ناشی از اختلال عملکرد مغز است که باعث از دست دادن تدریجی کنترل عضلات می شود. علائم پارکینسون در اوایل بیماری، خفیف است  و گاهی اوقات حتی نادیده گرفته می شود.  علائم مشخص بیماری عبارتند از: لرزش، خشکي  یا سفتی (صلبیت)، حرکت دادن کند بدن و تعادل ضعیف. پارکینسون در اصل فلج لرزشی نامیده می شد، اما همه کسانی که  مبتلا به پارکینسون هستند این علائم را ندارند.

پیشرفت پارکینسون

در برخی از افراد علائم این بیماری به آرامی در مدت بیشتر از 20 سال تکامل می یابد.اگر درمان بیماری زودتر شروع  شود، ظهور علائم آن سالها به تعویق می افتد. حدود 5  تا 10 درصد از موارد این بیماری در سنین قبل از 50 سالگی رخ می دهد.

نشانه های اولیه­ پارکینسون

نشانه های اولیه­ پارکینسون ممکن است خفیف باشد و با دیگر نشانه ها اشتباه گرفته شوند. این علائم عبارتند از:

- تکان دادن خفیف انگشت دست، پا، یا لب

- خشکی عضلات و مفاصل و مشکل در راه رفتن

-  با زحمت بلند شدن از صندلی

- دست خط شلوغ و کج و معوج

- حالت دولا شدگی یا خمیدگی

- حالت سرد و  بی حس چهره ، در گفتگوهای جدی

علائم: لرزش

لرزش، علامت اولیه بیماری پارکینسون است که حدوداً 70 ٪ از افراد مبتلا به این بیماری آن را دارند. لرزش معمولاً در انگشت  يا دست وقتی که بیمار در حال استراحت است، مشاهده می شود و در زمانی که بیمار از دستش استفاده می کند ، متوقف می گردد. معمولا لرزش به صورت مرتب است که معمولا چهار تا شش ضربه در  هر ثانیه دارد و یا به صورت مالیدن چیزی در بین انگشت شصت و اشاره بروز می کند.

لرزش همچنین می تواند نشانه ای از دیگر بیماری ها باشد، بنابراین به تنهایی نمی تواند نشانه ای از پارکینسون باشد.

علائم: کم تحرکی

افراد پیر ، به صورت طبیعی کم تحرک می شوند. اما اگر  کم تحرکی آنها ناشی از پارکینسون باشد ، رندگی روزمره آنها را مختل می کند. وقتی که آن ها می خواهند حرکت کنند، بدنشان  درست جواب نمی دهد، یا ممکن است ناگهان متوقف شوند.  پیاده روی ثابت و  چهره­ "ساکن و بی احساس"  که ناشی از کم تحرکی است گاهی اوقات در افراد مبتلا به پارکینسون یافت می شود.

علائم: اختلال تعادل

حالت خمیدگی و دولاشدن  درافراد مبتلا به پارکینسون با افتادگی شانه و جلو بردن سرشان تدریجا بیشتر می شود.. معمولا  آنها با مشکل تعادلی روبرو می شوند که این امر موجب افزایش خطر سقوط آنها است.

علائم: سفتی و خشکی

خشکی وقتی رخ می دهد که غضلات سفت شده و در حالت استراحت قرار نمی گیرند. برای مثال، بازوهای شخص هنگامی که در حال راه رفتن است نوسان نمی کنند. ممکن است بیمار دچار گرفتگی عضلات یا درد ماهیچه باشد. اغلب افراد مبتلا به پارکینسون تجربه  سفتی یا صلبیت را دارند.

سایر علائم

سایر علائم نیز شایع هستند، اما همه افراد مبتلا به پارکینسون آن را ندارند. این علائم ممکن است شامل:

- بی قراری در خواب یا خستگی در هنگام روز

- صدا های شیرین یا گفتار های نامعلوم و بریده

- مشکل بلعیدن غذا

- مشکلات حافظه و سردرگمی یا زوال عقل

- پوست های چرب و شوره سر

- یبوست

تشخیص پارکینسون

به طور کلی اسکن مغز برای تشخیص پارکینسون استفاده نمی شود اما ممکن است برای رد کردن وجود سایر بیماری ها در فرد استفاده شود. به جای آن، پزشک ممکن است معاینه های زیر را  انجام دهد:

- ضربه زدن به هر پنچ انگشت یا پا برای بررسی کندی حرکتی شما

- میزان استراحت یا سکون دست یا معاینه لرزش دست

- حرکت دادن گردن، بازوها، و پاها برای بررسی خشکی یا سفتی (در این معاینه باید عضلات خودتان را شل کنید)

- حفظ ایستادگی، درحالی که به آرامی از پشت کشیده می شوید تا پزشک میزان تعادل شما را بررسی کند

پارکینسون و لرزش ذاتی

در صورتی که دچار لرزش هستید، اما هیچ یک از علائم دیگر پارکینسون مانند سفتی(صلبیت) و یا کندی حرکتی  را ندارید، لرزش شما ممکن است خوش خیم باشد. این لرزش ها ارثی بوده و بسیار شایع تر از پارکینسون است. در این حالت  هر دو دست فرد  به یک اندازه می لرزد. و برخلاف پارکینسون، لرزش دست ها در هنگام کار و حرکت بیشتر می شود. لرزش ذاتی به لوودوپا -داروی رایجی که در درمان پارکینسون استفاده می شود - پاسخ نمی دهد، اما احتمالا با داروهای دیگر درمان می شود.

چه کسانی در معرض ابتلا به این بیماری هستند؟

متوسط سن شروع 62 سالگی است، اما کسانی هم که بیشتر از 60  سال دارند تنها 2 ٪ تا 4 ٪ احتمال ابتلا به این بیماری را دارند.  داشتن سابقه خانوادگی، خطرابتلا به این بیماری را برای شما افزایش می دهد. مردان نسبت به زنان، یک و نیم برابر بیشتر احتمال ابتلا به پارکینسون را دارند.

چه عواملی باعث ابتلا به این بیماری می شود؟

یک منطقه کوچک در ساقه مغز که جسم سیاه نامیده می شود حرکات ما را کنترل می کند. در بيماری پارکينسون، سلول ها در جسم سیاه ماده شیمیایی به نام دوپامین - که کمک به ارتباط سلول های عصبی می کند- را تولید نمی کنند. وقتی  این سلول های مولد دوپامین مردند، مغز فرمان های لازم ، برای اینکه چگونه و چه موقع شخص حرکت کند را صادر نمی کند.

مراحل بیماری

در پارکینسون پیشرفته ، تغییرات داخل مغز در طول زمان ادامه پیدا می کند. پزشکان درجه بیماری را با ارزیابی دقیق علائم بیماری اندازه گیری می کنند. مقیاس هوهن و یاهر یک شاخص رایج است که شدت بیماری را با آن می سنجند.

درجه بندی بیماری پارکینسون بر اساس  ارزیابی قدرت ذهنی و عملکرد بیمار، رفتار و خلق و خوی و فعالیت های زندگی روزمره و عملکرد حرکتی او انجام می شود. فهمیدن مرحله رشد بیماری، می تواند به تعیین بهترین درمان کمک کند.

راه های درمان

درمان: لوودوپا

لوودوپا (ال-دوپا) اسید آمینه ای  است که مغز آن را به دوپامين تبدیل می­کند. این دارو از سال  1970 استفاده شده  و هنوز هم موثر ترین داروی تجویزی برای پارکینسون است. این دارو باعث کاهش  کندی حرکت و سفتی شده و کمک می کند تا بیمار به راحتی حرکت کند. در نهایت، لوودوپا احتمالا از بین می رود. این دارو نباید با رژیم غذایی سرشار از پروتئین مصرف شود. عوارض جانبی شایع آن تهوع، استفراغ، و خواب آلودگی است.  توهم، پارانویا (جنون ايجاد سوء ظن شديد و هذيان گويى و فقدان بصيرت) و حرکات غیر ارادی (dyskinesias) ممکن است با مصرف طولانی مدت دارو رخ دهد.

درمان: اگونیستیک های دوپامین

اگونیستیک های دوپامین  به داروهای تقلیدی دوپامین اطلاق می شود که ممکن است با به تاخیر انداختن علائم حرکتی بیماری پارکینسون ارتباط داشته باشد. این داروها شامل: آپوکین (Apokyn)، میراپیکس (Mirapex)، پارلودل (Parlodel)، و ریکوئپ (Requip) است. آپوکین، به صورت تزریقی، وقتی که لوودوپا تاثیرش را از دست داد استفاده می شود. عوارض جانبی این دارو شامل تهوع و استفراغ، خواب آلودگی، احتباس مایعات و پسيکوز یا روان پریشی است.

 

درمان: داروهای دیگر

کومتان (Comtan) وتسمار(Tasmar) می تواند تاثير لوودوپا  را بهبود ببخشد.  این دارو ها احتمال بروز عارضه جانبی اسهال را دارند. بیمارانی که تسمار مصرف می کنند نیازدارند که به صورت منظم عملکرد کبد شان ، پایش شود.  استالیوو (Stalevo) ترکیبی از لوودوپا،  كاربي دوپا و  انتاکاپون (entacapone) است. آزیلکت ((Azilect، الدیپریل  (Eldepryl) و زیلاپار (Zelapar) ، که مانع از تجزیه دوپامین می شوند، ممکن است در اوایل بیماری یا همراه با لوودوپا استفاده شود. آنها با برخی از داروهای ضد افسردگی ، بعلت تداخل،  نباید استفاده شوند.

جراحی: تحریک عمقی مغز

الکترود ها می توانند در یکی از سه ناحیه ی مغز – حوزه­ی پالیدوس ، تالاموس، یا زیرهسته های تالاموس(  (subthalamic- در یک یا هر دو طرف مغز کاشته شوند.یک مولد پالس به قفسه سینه در نزدیکی ترقوه وصل می شود. پالس الکتریکی مغز را تحریک و به  کاهش سفتی، لرزش و کم تحرکی بیمار کمک می کند. این عمل، جلوی پیشرفت بیماری پارکینسون ویا سایر علائم بیماری را نمی گیرد. بنابراین کسی  به راحتی برای این جراحی داوطلب نمی شود.

 

جراحی: پالیدوتومی وتالاموتومی

در این جراحی­ها از انرژی فرکانس رادیویی برای تخریب یک ناحیه به اندازه نخود در حوزه پالیدوس یا تالاموس استفاده می شود. این ناحیه ها با لرزش، صلبیت، و کم تحرکی ارتباط دارند. بنابراین معمولا بعد از عمل، حرکت با وجود کاهش دوز مصرفی لوودوپا، بهبود می یابد. .  به هرحال، از آنجا که این عمل جراحی برگشت ناپذیر است، داوطلب کمتری ، نسبت به عمل تحریک عمقی مغز دارد.

 

بهترین رژیم غذایی برای پارکینسون

داشتن یک رژیم غذایی حاوی کلسیم و ویتامین D برای استحکام استخوان از اهمیت بالایی برخوردار است. اگر چه پروتئین می تواند با لوودوپا تداخل کند ، شما با مصرف دارو نیم ساعت قبل از غذا می توانید، از این مشکل پرهیز کنید. درصورتی که حالت تهوع دارید دارو را با کراکر یا  نوشابه­ی زنجبیلی بخورید. خوردن غذاهایی با فیبر بالا همراه با مقدار زیادی مایعات  از یبوست نیز جلوگیری می کند.

نقش سموم محیطی

مطالعات نشان می دهد که قرار گرفتن در معرض آفت کش ها و علف کش ها، ممکن است خطر ابتلا به پارکینسون را افزایش دهد. ممکن است برخی از افراد وقتی در محیط آلوده قرارمی گیرند، بدلیل آمادگی ژنتیکی ، مستعدتر شوند. هنوز تحقیقات در این زمینه ادامه دارد.

پارکینسون و ورزش

ورزش در واقع با قادر ساختن مغز برای مصرف دوپامین، نقش حفاظتی موثری دارد. همچنین به بهبود هماهنگی حرکتی، تعادل راه رفتن و لرزش کمک می کند. برای بهترین نتیجه، شما باید همواره و به شدت ورزش کنید, ترجیحا سه تا چهار بار در هفته برای یک ساعت  ورزش كنيد. کار کردن با تردمیل یا دوچرخه سواری خیلی موثر است. تای چی و یوگا ممکن است به تعادل و انعطاف پذیری کمک کند.

 

زندگی با بيماری پارکينسون

پارکینسون بر جنبه های مختلف زندگی روزمره تاثیر می گذارد، اما با داروها و کمک های مراقبتی ، بیمار می تواند فعال باقی بماند. داروهای مناسب  می توانند به بیمار در مقابله با اختلالات خلقی، از جمله افسردگی و اضطراب کمک کنند. یک مددکار می تواند بسیار موثر باشد. بیمار ممکن است نیازمند کاستن از خطر سقوط از پله ، سکو  و یا سر خوردن در حمام ، بکمک اقدامات لازم باشد . از یک متخصص گفتار درمانی هم می توان برای کاهش مشکلات بلع و حرف زدن کمک گرفت.

 

پرستارها توجه داشته باشید

مراقبت از فرد مبتلا به پارکينسون می تواند شما را درگیر کند. زوال مهارت های حرکتی ، انجام  وظایف ساده را نیز دشوارتر می کند، اما بیمارمبتلا به  پارکینسون احتمالا برای حفظ استقلال خود تلاش می کند.مصرف داروها و خود بیماری، منجر به تغییر خلق و خوی بیمار می گردد. گروه های حامی و انجمن هایی وجود دارند که در پرستاری از این بیمارها ،کمک می کنند.